ترکمن دایره المعارفی

گزارش اولين كنفرانس بين المللي تاريخ تركمن

( در راستاي تدوين دايره المعارف تركمن )

گرگان /20 شهريور 1384

   حضار محترم ، ميهمانان گرامي ، مسئولين محترم استاني ، تاريخ پژوهان و تاريخدانان و اساتيد محترم دانشگاههاي ج . ا . ايران ، تركيه ، آذربايجان  ، تاجيكستان ، تركمنستان ، مقدم شما را به استان سر سبز گلستان و تركمن صحرا بويژه شهر زيباي گرگان گرامي داشته ، از حضورتان در اين كنفرانس سپاسگزار هستم .

   اينجانب و برگزار كنندگان اين كنفرانس اميدواريم ره آورد اين سفر، استفاده از فرصت هاي علمي اين جلسات، ديدار از مناطق باستاني و تاريخي و جاذبه هاي گردشگري استان باشد. همانطوري كه مي دانيد سرزمين ايران، از آغاز به واسطه قدمت تاريخي ، وسعت جغرافيايي، شكوه فرهنگي و غناي هنري، مسكن و مأمن اقوام مختلف بوده است.

پهنه ايران زمين به مانند فرش نفيس و رنگارنگ، با تركيب زيبا و بديع، در هر نقش خود قومي را جاي داده است. اين نقوش در كنار هم و با تار و پودي به هم پيوسته مجموعه زيباي ايران را تشكيل مي دهد.

يكي از نقش هاي اين قالي بزرگ و با شكوه، تركمن ها هستند. آنان در شمال شرقي ج.ا. ايران در استان هاي گلستان، خراسان استقرار يافته در ديگر مناطق ايران پراكنده اند.

تاريخ تركمن ريشه در هزاران سال دارد. هون ها، سي ين پي ها، آوار ها، گوگ ترك ها تاريخ كهن تركمن ها را رقم مي زنند. كتيبه هاي اورخون از نادر ترين آثار تاريخي با قيمانده ترك و تركمن به شمار مي رود. در قرن ششم ميلادي فرزندان اوغوز دولت ترك را تشكيل دادند و مقارن با ظهور اسلام با استقبال از دين اسلام نام ترك ايمان و يا تركمن را برگزيدند آنها با تشكيل امپراطوري سلجوقيان در توسعه قلمرو اسلامي، ارتقاي فرهنگ و ادبيات فارسي،نقش بي نظيري را ايفا كرده اند.

بنا بر اذعان مورخان از آن پس نيز رأساً مبادرت به تشكيل حكومت نموده اند و يا در شكل گيري حكومت ها مؤثر بوده اند. سلسله هاي سلجوقيان ، قراقويونلو ، آق قويونلو دقيقاً تركمن هستند. افشاريان و قاجارها جزو قزلباشان مي باشند كه نوعاً تركمن هستند. دولت صفويه بعضاً دولت قزلباشيه ناميده مي شود. البته تركمن ها در تشكيل سلسله خوارزمشاهيان و زنديه نقش داشته اند.

در مناطق ديگر نيز شاهد حضور تركمن ها بوده ايم. تركمن ها در هندوستان، يمن، فلسطين، سوريه، عراق، افغانستان و تركيه نقش تاريخي دارند .

در يكي دو قرن اخير بويژه در نهضت مشروطيت سرنوشت مشترك اقوام ايراني آنان را به هم پيوند داده است. آنان در كنار مشروطه خواهان استر آباد در جهت استيفاي حقوق خود تلاش كرده اند.

ملاحظه قابليت ها و توانمندي هاي علمي استان و نياز مراكز تحقيقاتي و پژوهشي كشور در اجراي اين پروژه ها ما را مصمم تر كرده است.

از طرفي اولين مجله دايره المعارف به تاريخ تركمن اختصاص يافته است  فلذا با برگزاري اين كنفرانس اميد وار هستيم عطف توجه تاريخدانان حوزه تركمن را جلب نموده با تشريك مساعي در دستيابي به منابع جامع تر و جديد رسالت علمي خود را به انجام رسانيم.

بدين منظور از اوايل سال جاري فراخوان مقالات از طريق دبيرخانه كنفرانس به مراكز علمي كشور ارسال گرديد.استقبال از فراخوان اين نويد را داد كه تعداد زيادي از تاريخدانان به مقولات اين حوزه علاقمند و صاحب تجارب ارزشمندي مي باشند. بطوريكه طي موعد مقرر قريب به 80 مقاله به دبيرخانه كنفرانس واصل گرديد . اعضاي هيئت علمي كنفرانس طي طول دو ماه فعاليت مستمر كليه مقالات رسيده را مورد بررسي قرار داده و نهايتاً پانزده مقاله به منظور ارائه انتخاب كردند.

شايان ذكر است كه محدوديت زمان كنفرانس اين امكان را از برگزار كنندگان آن سلب نمود تا از تعداد بيشتري از انديشمندان حاضر در جلسه بهره ببرند. لذا ضمن پوزش از افراديكه مقالات آنها ارائه نمي شود بر آنيم تا كليه مقالات پذيرش شده را به صورت مجموعه مقالات منتشر نمائيم.

همچنين توقع داريم پژوهشگران و نويسندگان كه تعداد آنان بالغ بر يكصد نفر مي باشند در ادامه راه با ارسال مقالات تاريخي در غناي هر چه بيشتر اين مجموعه بزرگ دايره، المعارف تركمن و در عين حال خطير ياري رسانند.

در پايان ضمن اعتذار از اطاله ي كلام ، از زحمات شبانه روزي اعضاي دبير خانه كنفرانس، هيأت علمي و هيأت اجرايي و اعضاي موسسه فرهنگي و انتشاراتي مختومقلي فراغي تشكر مي نمايم.

همينطور از نهاد ها و ارگانهايي كه در شكل گيري اين كنفرانس تلاش كرده اند سپاس گزارم.

از اداره كل امور اجتماعي استانداري، اداره كل فرهنگ و ارشاد اسلامي استان، اداره كل ميراث فرهنگي، سازمان آموزش و پرورش استان گلستان، دانشگاه علوم كشاورزي و منابع طبيعي، دانشگاه آزاد اسلامي واحد گرگان و مديريت تالار فخرالدين اسعد گرگاني قدر داني مي نمايم.

يكبار ديگر به حضار محترم خوشامد گفته اميدوارم سخنراني هاي  اين كنفرانس مفيد واقع شود.